SATRANÇ
HOŞ GELDİNİZ !...
 

 ZEMİN 

 
A) Satranç zemini 64 kareden oluşur.8 yatay ve
8 de dikey hatlar olmak üzere  8x8=64 karedir.
B) Satranç oyunu bu  zeminde oynanır.64  kare içinde [32  beyaz + 32 ] de siyah  kare  bulunur.
C) Beyaz  kareler kendi aralarında  çaprazdırlar. Siyah  kareler de kendi  aralarında  çaprazdırlar.
D) Siyah  ve beyaz kareler kendi aralarında düz olurlar.Taşlar bu çapraz ve düz karelerde kurala
uygun olarak giderler.
E) Zemini koyarken her oyuncunun soluna siyah kare gelmelidir.
F) Zeminin  yukarı doğru 1,2,3,4,5,6,7,8 sayıları vardır.Kareleri tanımlarken bu sayılar kullanılır.		 G) Altta  da yatay olarak a,b,c,d,e,f,g,h  küçük temel  harfleri sıralanır.Bu oyunun doğru olarak oynanması için gereklidir.
H) Zemindeki her kare bu harf ve sayılarla ifade edilirler Ör : f3,a5,d7 gibi..
I) Satranç zemini çeşitli  yapıdaki  cisimlerden olabilir.Kimi tahtadan, deriden, kimi kartondan.
Kimi de plastikten. Bu o kadar önemli  değildir. Ayrıca kare renklerinin siyah ve beyazdan farklı bir  renk olması da önemli değildir.Önemli  olan karelerin  birinin koyu diğerinin açık renklerden oluşmasıdır  Sayıların  sağda veya  solda olması önemli değildir.
 

 

 

KARELER

   YUKARI DÜZ  KARELER

   AŞAĞI DÜZ KARELER

  SAĞ YAN DÜZ KARELER

 

SOL YAN DÜZ  KARELER SAĞ İLERİ ÇAPRAZ KARELER SOL İLERİ ÇAPRAZ KARELER

SAĞ GERİ ÇAPRAZ KARELER

SOL GERİ ÇAPRAZ KARELER

 ÇAPRAZ KARELER

 

TAŞLAR

KALE

 GİDİŞ - ALIŞ

  
1. Kale düz gider,düzden de alır.Başka bir deyişle sağa sola düz ,yatay; ileri geri düz,dikey gider ve alır.

2. Kale 4 er değerindedir ve ağır taşlardandır.Vezirden sonra en değerli taştır.

3. Kale genellikle oyun sonunda oynanır.İki kale de aynı hatlarda ve araları açık olması daima iyidir.
AT

 GİDİŞ - ALIŞ

  
1. At, bir düz + bir çapraz hareket eder.yani önce farklı renge daha sonra aynı renge atlanır. L çizilir.

2. At, 3 er değerindedir.hafif taş sayılır.Fille aynı değerdedir denilebilir.Genelde oyun başında oynanır.

3. At için engel yoktur.At taşların üzerinden atlayabilir.At genelde ortada 8 karede etkilidir.
FİL

 GİDİŞ - ALIŞ
1. Fil, çapraz gider.yani merdiven şeklinde iner çıkar.İstediği kadar çapraz olarak gider ve alır.

2. Fil, 3 er değerindedir.Atla aynı değerdedir.Fil,hafif taştır. Oyun başında genelde oynanır.Menzili uzundur.

3. Filin biri beyaz çaprazlarda,diğeri ise siyah çaprazlarda gider ve alır.
PİYADE
  GİDİŞ - ALIŞ
1. Er,başka bir deyişle piyade, giderken başlangıçta 1 ya da 2 kare ilerler daha sonra birer kare ilerler.

2. Er alırken ise ileri sağ çapraz ve ileri sol çaprazdaki taşları alabilir.

3. Er kendini yedirmeden en son sıraya geçerse, vezir veya at olur.Buna er terfii denir.
VEZİR
  GİDİŞ - ALIŞ
1. Vezir düz ve çapraz gider ve alır.Başka bir deyişle hem kale gibi düz,hem de fil gibi çapraz gider,alır.

2.Vezir 9 er değerindedir.En değerli taşlardandır.Her yönde doğrusal olarak gider.

3.vezir oyun ortası taşıdır.Başlangıçta vezir çıkılması doğru değildir.
ŞAH

 GİDİŞ - ALIŞ
1. Şah,hem çapraz hem de düz gidebilir fakat bir kare gidebilir.Çevresindeki karelerden birine gider,alır.

2. Şah sonsuz er değerindedir.Alındığında oyun biter.Yani şah mat olur.

3. Şah ancak rok atılırken iki kare yana gidebilir.Bu durum roka özgü bir gidiş hareketidir.
 

 

  

SATRANÇ   SAATİ

    Satranç saati birleşik yapıda 2 saatten oluşur ve bu saatler çapraz çalışır.Beyaz düğmeye basınca
siyahın saati,siyah düğmeye basınca da beyazın saati çalışır.İlk oyuna beyaz başlayacağı için beyazın
süresini siyah düğmeye basarak başlatır.Turnuvada saatler tüzüğe uygun olarak belirli bir süreye ayar
yapılır.Bu süreyi kullanarak oyuncular oyununu oynarlar.Kimin süresi erkenden  biterse o oyuncunun
bayrağı düşer ve Mat olur.
    Yakın zamana kadar saatler mekanikti.Fakat iki üç yıldır Türkiye'de dijital saatler kullanılmaya
başlandı.Bu saatler iki çeşittir. I-Eklemeli Modlu Saatler , II-Beklemeli Modlu Saatler.
     Eklemeli’ tempoda ise her bir oyuncuya 'esas’düşünme süresi ve her bir hamle için 'ek’düşünme süresi verilir.Esas süre ancak ek süre bittiğinde geri saymaya başlar.Ek süre bitmeden saate basması halinde oyuncunun esas süresi değişmez, ek sürenin ne kadarını kullandığı önemli değildir.

Dijital Satranç saatleri oyunun süresine göre farklı modlarda ayarlanabilir.Turnuvaya başlamadan önce Hakemler tarafından ayarlanıp yine hakemlerin
rahatlıkla görebileceği bir şekilde masaya konur.

 

 

 NOTASYON

  

GİDERKEN

              Notasyon satranç oyununda hamlelerin hamlelerin yazılmasıdır.Satranç zemininin yanında
sayılar altında ise a,b,c,d,e,f,g,h harfleri vardır.
Bu harf ve sayılara göre oynanan taşların yerini
göstermektir. Oynana taşları yazarken önce taşın
adını büyük temel harfle yazarız: At=A,Kale=K
Fil=F,Vezir=V,Şah=Ş olarak yazılır.Ancak erin
baş harfi yazılmaz.Taşların adlarından sonra taşın
bulunduğu karenin dikey ve yatay hatları kontrol
edilir ve önce küçük temel harfi  sonra da sayısı
yazılır.Ör: Solda Kh4 ,Şe1,Af3,c3,Fa5,Vc7 ve
sağda : Fa2, Vc3, Ah2, Şf6, c5, Kb8  gibi

ALIRKEN

              Rakip  taşını alırken  taşın adı  yerine
kullanılan büyük temel harften sonra [x] işareti
konulur ve bulunduğu hattın harfi ve sayısı yazılır
ancak er bir rakip taşı almışsa,erin adının harfi
yazılmadığı için geldiği hattın harfi yazılır.
              Kalelerin ikisi bazen aynı rakip taşı da
alabilir.Hangisinin rakip taşı aldığı karışmaması
için ayraç olarak geldiği karelerin harf ve sayıları
da yazılır.Ör: K1xa5 veya  Kfxd6 gibi.
             Aynı durum atlarda da olabilir.Bunun
için yatay alındığında ayraç olarak harf,dikey
alındığında sayı kullanılmalıdır ya da  notasyonu yazarken taşın geldiği karenin harfi ve sayısı [x]
gittiği karenin harfi ve sayısı olarak yazılır. Erler
de  ise  geldiği karenin harfi  [x]  gittiği  karenin
harfi ve sayısı yazılır.

                                 

 

MATLAR

  

Rakip Şaha kış denildiğinde şahın gideceği bir kare kalmamışsa şah MAT olmuş demektir. Mat şahın alınmasıyla oyunun sona ermesi demektir.
Saatli oynanan satranç turnuvalarında saatte bulunan kırmızı renkli bayrağın düşmesiyle de oyun MAT olur.bayrağı erken düşen MAT olur.
                                                                              Aşağıda bir hamlelik matları görelim birlikte.

 

 

PAT==> HAMLESİZLİK

  

 

 Şaha kış denilmediği halde Şahın ve diğer taşların gidecek yeri,yapacak hamlesi yoksa oyun PAT olur ve sonuçta BERABERLİK olur.

 Üç kez aynı yerden şah çekilmiş ve rakip ise üç kez aynı yere kaçmışsa,PAT olur ve  sonuçta BERABERLİK olur.

 Oyunun sonunda  Şah-Şah ve At, Şah-Şah ve Fil, Şah ve At-Şah ve At, Şah ve Fil-Şah ve Fil ,Şah ve Fil-Şah ve At,Şah-Şah kalmışsa PAT olur.

 Patlar beraberlikle sonuçlanır fakat pat demek beraberlik demek değildir.İsteğe bağlı beraberliklerde olduğu gibi.

 

        

OYUN  SONU  PATLARI
 

OYUN   SONUNDA   HER 

 İKİ  OYUNCUNUN DA

 KARŞILIKLI   BU  TAŞLARI

KALIRSA   OYUN   PAT   OLUR

BERABERLİK OLUR

OYUNCULAR YARIM

PUAN ALIR.

  
   
   
   
   
   
   
   
   
   
 

 

 

   SATRANÇ  OYUN   KURALLARI

  

                                                                                         

Satranç oyununda taşlar sıra ile oynanır.   Önceden niyet belli edilerek 'düzeltiyorum' denir.Düzeltme yapılabilir.
Oyuna önce beyaz başlar. Dokunulan taş oynanır.Eğer bir yere oynamıyorsa başkası oynanır.
Oyunda amaç rakibin şahını teslim almaktır. Taş bir kareye el ile bırakıldığında hamle tamamlanmış olur.
Şahı teslim alınan taraf ; ' MAT ' olur. Oyun sırasında konuşulmaz,dikkat dağıtan hareketler yapılmaz.
İki tarafta 'Mat' yapamıyorsa  sonuç beraberlik olur. Satranç oyununda saat ve notasyon kâğıdı kullanılmalıdır.
Zemini koyarken beyazın soluna [a1] karesi gelmelidir. Oyun sırasında iki taraf anlaşarak beraberliklerini ilan edebilirler.
Taşları dizerken beyaz kale,[a1] karesinde olmalıdır. Son 50 hamlede taş alınmamışsa,er sürülmediyse beraberlik olur.
Taşları dizerken Beyaz vezir beyaz kareye konmalıdır. Saatte bayrağı önce düşen taraf yenilmiş sayılır.
Satrançta iki taş bir karede bulunamaz. Notasyonu herkes kendi süresi içinde yazmalıdır.
Taşların bir kareden alınıp başka kareye konmasına hamle denir. Alınan taşlar sağa konur.
Hamleler tek elle yapılır. Bayrak düşünce eksik hamleler notasyona yazılarak tamamlanmalıdır.

UYARI !

                   Taşların oynatılması,saat,turnuva kuralları,oyunun bitimi ile ilgili daha bir çok kurallar var.Bunlar ilgili bölümlerde işlenmektedir.Ayrıca daha ayrıntılı olarak Türkiye Satranç Federasyonu Sitesinde [www.tsf.org.tr] gerekli bilgileri bulabilirsiniz.